در سال جاری نوروز به عنوان یکی از مهمترین جشن های ایرانیان و ۱۰ کشور دیگر، نه تنها در میراث ناملموس یونسکو به ثبت رسید که در مجمع جهانی سازمان ملل نیز از این روز به عنوان روز جهانی عید نوروز یاد شده است.مجمع عمومی سازمان ملل در نشست ۲۳ فوریه ۲۰۱۰ خود، ۲۱ ماه مارس را به عنوان روز جهانی عید نوروز، با ریشه ایرانی به رسمیت شناخت و آن را در تقویم خود جای داد.در متن به تصویب رسیده مجمع عمومی سازمان ملل، نوروز، جشنی با ریشه ایرانی که قدمتی بیش از ۳ هزار سال دارد و امروزه بیش از ۳۰۰ میلیون نفر آن را جشن می گیرند توصیف شده است.پیش از آن در تاریخ ۸ مهر ۸۸ خورشیدی، نوروز توسط سازمان جهانی یونسکو، به عنوان میراث غیر ملموس جهانی، به ثبت رسیده بود.
دکتر فریدون جنیدی، پژوهشگر تاریخ درباره این باره میگوید:آنچه در ثبت پرونده جهانی نوروز، چه در یونسکو و یا سازمان ملل مورد توجه قرار نگرفته اهمیت نوروز و دانش ایرانیان در ستاره شناسی و نجوم است.به واقع نوروز جشن بزرگی بر پایه دانش ریاضی و نجوم ایرانیان است. وی در ادامه میگوید: هزاران سال پیش نیاکان ما بر پایه دانش خود به ریاضی و ستاره شناسی روز آغاز بهار را شناخته بودند.آن ها این موضوع را که جهان در این روز به سبزی میرود را فهمیده بودند و این توان و اهمیت دانش ایرانیان بر ستاره شناسی را نشان می دهد.به گفته وی خیام، دانشمند و شاعر ایرانی موفق به نوشتن کاملترین سالوار (سالنامه)جهان شده است.سال ها بعد از روی سالوار خیام، سالوار میلادی نوشته شد که اشکالات زیادی دارد.اما متاسفانه امروز سالوار میلادی را به عنوان سالوار جهان می شناسند و این در حالی است هنوز سالوار خیام کاملترین و جامع ترین سالوار محسوب میشود.
جشن نوروز از لحظه اعتدال بهاری آغاز می شود.در دانش ستاره شناسی، اعتدال بهاری یا اعتدال ربیعی در نیم کره شمالی زمین به لحظه ای گفته می شود که خورشید از صفحه استوایی زمین می گذرد و به سوی شمال آسمان می رود.این لحظه، لحظه اول برج حمل نامیده میشود، و در تقویم خورشیدی با نخستین روز (هرمز روز یا اورمزد روز)از ماه فروردین برابر است.نوروز در تقویم میلادی با ۲۱ یا ۲۲ مارس مطابقت دارد.منشا و زمان پیدایش نوروز، به درستی معلوم نیست.در برخی از متن های کهن ایران از جمله شاهنامه فردوسی و تاریخ طبری، جمشید و در برخی دیگر از متن ها، کیومرث به عنوان پایه گذار نوروز معرفی شده است.پدید آوری نوروز در شاهنامه، بدین گونه روایت شده است که جمشید در حال گذشتن از آذربایجان، دستور داد تا در آنجا برای او تختی بگذارند و خودش با تاجی زرین بر روی تخت نشست.با رسیدن نور خورشید به تاج زرین او، جهان نورانی شد و مردم شادمانی کردند و آن روز را روز نو نامیدند.
جنیدی درباره برگزاری جشن نوروز میگوید: جشن نوروز همواره در ایران رواج داشته و آنچه امروز برگزار می شود تفاوت چندانی با گذشته ندارد.پس از ورود اسلام، ایرانیان حدود ۲ تا ۳ قرن تلاش کردند تا آیین جدید را با فرهنگ باستانی خود پیوند بزنند.بر این اساس هرگز خللی در پرداخت به جشن آیینی نوروز به وجود نیامد.وی در ادامه میگوید:در گذشته به دلیل هم خوانی فرهنگ و آیین، احتمالا نوروز به صورت یک مراسم مذهبی و آیینی نیز برگزار می شده است.اما آنچه اهمیت دارد این است که این مراسم بیش از هزاران سال در شهر ها و روستا های ایران برگزار می شود و همواره مورد حفاظت ایرانیان قرار گرفته است.
جنیدی درباره حفاظت از نوروز به عنوان میراث ناملموس جهانی میگوید:نوروز به وسیله نیاکان ما حفظ شده و پس از این نیز حفاظت می شود.هر کسی به اندازه خودش در حفاظت از نوروز سهم دارد.حتی پیرمرد چوپانی که در کوهستان زندگی می کند و این روز را پاس می دارد در حفاظت از آن کمک می کند.این پژوهشگر تاریخ و فرهنگ ایرانی در پایان می گوید:سیزدهیمن روز از هر ماه را روز تیشتر به معنای ستاره باران می شناسند.این ستاره را می توان صبح زود در خراسان دید.ایرانیان بر این باور بودند که این ستاره از اقیانوس آرام بالا می آید و نقش موثری در باران دارد.بر همین اساس ایرانیان در سیزدهیمن روز از آغاز سال نو، سبزه های خود را به آب ها هدیه می دهند تا به این ترتیب از این روز قدردانی کرده باشند.
مجمع عمومی سازمان ملل در نشست روز سه شنبه خود، ۲۱ ماه مارس را به عنوان روز جهانی عید نوروز به رسمیت شناخت و آن را در تقویم خود جای داد. در اطلاعیه دفتر روابط عمومی مجمع عمومی سازمان ملل آمده است که امروزه بیش از ۳۰۰ میلیون نفر در ایران، افغانستان، تاجیکستان، جمهوری آذربایجان و سایر کشورهای آسیای میانه و قفقاز، در منطقه بالکان، حوزه دریای سیاه و خاورمیانه آغاز فصل بهار را با سنت باستانی عید نوروز که تاکیدی است بر زندگی در هماهنگی و تعادل با طبیعت، جشن می گیرند. در متن به تصویب رسیده در مجمع عمومی سازمان ملل، نوروز، جشنی با ریشه ایرانی که قدمتی بیش از ۳ هزار سال دارد، توصیف شده است. عید نوروز به عنوان میراث فرهنگی و معنوی بشری، در شهریور ماه گذشته در سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل، یونسکو، به ثبت رسیده بود.
