میگویند هر چیزی با ضد خود معنا پیدا میکند، روز با شب و سفیدی با سیاهی؛ این موضوع در طبیعت نیز مصداق دارد و یا برعکس از طبیعت گرفته شده است. در طبیعت شاید معنا یافتن درست نباشد اما قطعا اضداد در کنار هم بارزتر خواهند شد؛ آنجا که زیر نور آفتاب و در گرمای طاقتفرسا، کویر پهناور و بیآب و علف پیموده شد، درختان بلند و سرسبز و محصور خودنمایی میکنند. سایهسار درختان، آب روان و صدای آرامشبخش آن، باغچههای منظم و عمارت کلاهفرنگی، باغ شازده را همچون سرزمینی بهشتی در میان کویر ساختهاند.
محیط خشک و گرم پیرامون، مفهوم دیگری به باغهای ایرانی مانند باغ شازده ماهان، باغ گلشن طبس و یا باغ دولتآباد یزد میدهد. تضاد محیط های درون و بیرون سبب ایجاد ارزشی دو چندان برای باغ میشود، دیدن این تضاد و تفاوت و نیز ساختار باغ ایرانی برای مسافر کویر جالب است. البته باغ ایرانی تنها در مناطق کویری معنا نمییابد که باغ ارم شیراز و یا ائلگلی تبریز نیز از باغهای این سرزمین هستند و زمانی در اصفهان بیش از یکصد باغ وجود داشته است. در معماری ایرانی باغ ایرانی یکی از پدیدههای خاص است، نقشهی کمنظیری دارد. در حقیقت چهارباغ است زیرا با کمک آب به چهار قسمت تقسیم میشود و از طرف دیگر آب مقدس و مایه حیات باغ است. آب علاوه بر مسیر طولی، دور باغ نیز جریان دارد تا درختان اطراف را آبیاری کرده و به این ترتیب حریم باغ را هم مشخص میکند. باغ ایرانی یک میکرو اقلیم است؛ برای پرورش گلها و گیاهان احتیاج به دیوار بلند و سایه داریم تا رطوبت حفظ شود و از سوی دیگر با جریان آب و فوارهها رطوبت اضافه میکنیم، پس میزان رطوبت و دمای باغ با محیط اطراف خود تفاوت دارد.
باغ ایرانی در دنیا شاخص است و باغ پاسارگاد قدیمیترین باغ ایرانی است که امروزه شاهد بقایای آن هستیم. در خیلی از کشورها شاهد این نوع باغ هستیم، مثلا تاج محل در هندوستان یک نمونه باغ ایرانی است که کوشک آن برجسته شده و یا باغهای دیگری که در زمان گورکانی در هندوستان ساخته شده است. در برخی مناطق دنیا از جمله جنوب اسپاینا برای طراحی فضای سبز از باغ ایرانی استفاده میشود. سالهاست که تورهایی با تأکید بر باغ ایرانی برگزار میکنیم. در این تورها از مناطق دیگر بازدید میشود اما باغها نقاط اصلی هستند. باغهای گلشن و ارم در شیراز، باغ بلبل پشت هتل عباسی و یا چهلستون باغ ایرانی محسوب میشوند هر چند ممکن است برخی از آنها تمام المانها را نداشته باشند.
دلیل توجه گردشگر خارجی به باغ ایرانی
در دنیای امروز توجه به طبیعت و مقوله گل و گیاه زیاد است، خیلیها در شهرها زندگی میکنند و میخواهند باغ و فضای سبز داشته باشند و یکی از فرهنگهایی که باغ برایشان مهم است فرهنگ ایرانی است. کسانی که در زمینه منظر و طراحی در جامعه شهری کار میکنند به دلیل آن که ما سابقه طولانی داریم، طبعا توجه خاصی دارند. همچنین در اروپا کتابهای بسیاری در مورد باغ ایرانی چاپ شده و طراحان تمایل دارند نمونهها را دست اول و از نزدیک ببینند. در حالی که ممکن است تورهای فرهنگی با حدود 10 نفر باشند، ما در این زمینه گروه 60 نفره هم داشتهایم که این عده یا متخصص باغ و طراحی و یا علاقهمند به موضوع بودهاند و میخواستند اجزای را خوب بشناسند و در کار خود استفاده کنند.
تفاوت باغ ایرانی و باغ اروپایی
اگر در کنار باغ ایرانی به باغهای سایر کشورها به ویژه باغهای شاخص اروپایی مانند باغ انگلیسی و یا باغ فرانسوی نیز نگاهی بیاندازیم، تفاوتهای عمدهای مشاهده میشود. باغ ایرانی و باغ اروپایی تفاوت ماهیتی دارند. باغ ایرانی و باغ اروپایی دو مقوله متفاوت هستند. ما برای ساکن بودن و استراحت کردن به باغ ایرانی میرویم اما کسی که به باغ اروپایی میرود قصد حرکت کردن دارد. گیاه باغ ایرانی درخت میوه است ولی در باغ اروپایی ما با بوتهها و گیاهان زینتی سر و کار داریم.
چه عامل و یا عواملی در باغ اروپایی انگیزه حرکت گردشگر میشود؟
تفریح و سرگرمی عامل حرکت هستند؛ مجسمهها و تزیینات گیاهان کاشته شده در مسیرها و همچنین ماز یا مسیرهای تودرتو در گردشگر انگیزه حرکت ایجاد میکند البته عامل آب و هوا را نباید از نظر دور داشت زیرا آب و هوای معتدل اروپا تشویق به حرکت میکند در حالی که آب و هوای گرم ایران سبب سکون در خنکا میشود.
موضوع دیگر علاقهمندی و نحوه برخورد گردشگر ایرانی با مقوله باغ به ویژه باغهای اروپایی است، ایرانیها اصولا کمدقت و کمتوجه هستند، ایرانی نمیرود تا جایی را مطالعه کند بلکه بیشتر میرود تا تفریح کند. تصور ما این است که تعطیلات است. شما به حرف گردشگرانی که بدون راهنما به تخت جمشید رفتهاند توجه کنید، معتقدند که آمدهاند تعدادی سنگ شکسته ببینند اما گردشگر اروپایی پیش از سفر مطالعه کرده و مسافرت میکند تا با فرهنگ آن کشور آشنا شود و همچنین میخواهد آنچه را که خوانده و یا عکسش را دیده از نزدیک ببیند. گردشگر ایرانی نمیداند در سفر چه خواهد دید و اگر کمی بار اطلاعاتی افزایش بیاید تصور میکند سفر خراب شده است. باغ ایرانی تنها یک فضای سبز نیست بلکه نمادی از فرهنگ ایرانی و معماری است و جایی است که میتوان به مطالعه و مقایسه فرهنگ ایران با سایر ملل پرداخت و همین تفاوت است که گردشگر ایرانی و خارجی را به خود جذب میکند.
برچسپ: ائلگلی، ائلگلی تبریز، اصفهان، باغ ارم، باغ ارم شیراز، باغ اروپایی، باغ انگلیسی، باغ بلبل، باغ دولتآباد، باغ دولتآباد یزد، باغ شازده، باغ فرانسوی، باغ پاسارگاد، باغ گلشن، باغ گلشن طبس، تاج محل، تبریز، شازده ماهان، شیراز، طبس، طبیعت، عمارت کلاهفرنگی، میکرو اقلیم، هتل عباسی، هندوستان، پاسارگاد، چهلستون، کوشک، کویر، گردشگر، یزد
ديدگاهی به يادگار بگذاريد