Loading...
فرهنگ و هنر

حمام قجر؛ موزه ای برای شناخت فرهنگ قزوین

ایرانگردی یکی از سفرهایی است که پایانی برایش نیست و مقصد خاصی ندارد و همه ایران سراسر دیدنی است. قزوین پر است از بناهای تاریخی که یکی از آنها حمام قجر است و جای بسی شگفتی!

این حمام تاریخ ساختش به دوران صفویه باز می گردد یعنی سال ۱۰۵۷ که در ابتدا به آن “حمام شاهی” می گفتند. این حمام به دستور شاه عباس دوم ساخته شد و هنوز هم با همان کیفیت سابق پابرجا است.

حمام قجر یادگار دوران صفویه و از بزرگ ترین گرمابه های شهر قزوین است که چون نگینی زیبا در بین آثار تاریخی شهر می درخشد.

آدرس کنونی حمان در خیابان عبید زاکانی و در کنار بازارچه آقا کبیر است. این حمام با سه بخش اصلی سربینه، میاندر و گرمخانه بالغ بر هزار و ۴۵ مترمربع مساحت دارد.

درب اصلی حمام رو به جنوب باز می شود و با راه پله مارپیچی به سربینه منتهی می شود. سربینه بزرگ گرمابه که حوض زیبایی در وسط آن قرار دارد، شش شاه نشین و طاق نما را در پلانی هشت ضلعی با راهرویی به گرمخانه پیوند می دهد. سربینه مکانی برای تعویض لباس و آماده شدن مراجعین برای استحمام بوده است. درب دیگری نیز از جانب غربی به حمام راه داشته که احتمالا مخصوص بانوان بوده است.

تزئینات گرمابه شامل کاشیکاری و طاق های رسمی بندی شده است و کف آن با سنگ مرمر مفروش گردیده است. پشت بام این حمام نیز هم سطح خیابان است.

حمام قجر
حمام قجر

سربینه که طرحی مستطیل شکل دارد و از دو طاق جناغی در شرق و غرب آن تشکیل شده، توسط راهرویی که دارای طاق جناغی بسیار باریک است به گرمخانه راه می یابد. گرمخانه زنانه و مردانه به شکل چلیپاست و اتاقک هایی برای شستشو در شرق و غرب آن تعبیه شده است.

پوشش بنا، گنبدی است و در هر گنبد جام خانه ای عمل نورگیری را انجام می دهد. ازاره گرمخانه ها تا ارتفاع ۱٫۵ متر کاشیکاری شده و رسمی بندی و یزدی بندی سقف ها به تزیین آن افزوده است. سنگ های بزرگ و یک تکه ای که سکوها را فرش کرده، از ویژگی های این بنا محسوب می شود.

این اثر تاریخی در سال ۱۳۷۹ توسط میراث فرهنگی و گردشگری استان قزوین خریداری و با سرمایه گذاری شهرداری قزوین و مدیریت سازمان نوسازی و بهسازی مرمت شد و هم اکنون به عنوان موزه مردم شناسی در ۳ بخش اقوام، آداب و رسوم و مشاغل مورد بازدید علاقه مندان قرار می گیرد.

چنین بناهای تاریخی نه تنها فقط یک بنا یا معماری خاص هستند بلکه فرهنگ جامعه و شیوه زندگی روزگار خود را به خوبی مستند سازی می کند.

در گذشته معمولا هر شهر چندین حمام عمومی داشت که مردم برای استحمام به آنجا مراجعه می کردند. در بسیاری از شهرهای ایران هنوز هم نمونه هایی از این حمام ها پیدا می شوند که با کمی تغییرات و بهداشتی تر شدن به کارشان ادامه می دهند.